ได้พิจารณาตัวบทกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และได้ฟังคำชี้แจงจากผู้แทนกระทรวงมหาดไทย (กรมที่ดิน... และกรมการปกครอง) ผู้แทนกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (สำนักงานปลัดกระทรวง กรมพัฒนาที่ดิน... แห่งพระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา พ.ศ. ๒๕๑๗ นั้น เห็นว่า พนักงานเจ้าหน้าที่ตามประมวลกฎหมายที่ดิน...
ได้ครอบครองที่ดินรายนี้มาตั้งแต่ได้รับพระราชทาน (เมื่อ พ.ศ.๒๔๖๒) จนถึงแก่อนิจกรรม... กล่าวคือ ก่อนประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๓ พระราชบัญญัติการออกโฉนดที่ดิน... ร.ศ.๑๒๗ (มาตรา ๓๙,๔๑,๔๕) ก็ได้วางหลักเกณฑ์เกี่ยวกับที่ดินที่มีโฉนดไว้แล้ว มาตรา...
(พ.ศ. ๒๕๓๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. ๒๕๑๘ ข้อ ๗ (๒) กำหนดการใช้ที่ดินไว้เป็นสีส้ม... คือ เป็นที่ดินประเภทที่อยู่อาศัยหนาแน่นปานกลาง และข้อ ๙ แห่งกฎกระทรวงฉบับนี้กำหนดให้ใช้ประโยชน์ที่ดินประเภทดังกล่าวเพื่อการอยู่อาศัยซึ่งมิใช่อาคารขนาดใหญ่... ที่ดินประเภทนี้ห้ามใช้ประโยชน์ในที่ดินเพื่อกิจการบางประเภทโดยไม่ได้ห้ามการก่อสร้างที่อยู่อาศัยประเภทตึกแถว...
ที่จะบังคับซื้อที่ดินเพื่อขยายเขตทางต่อไปอีกให้กว้างครบ ๓๐ เมตร ตามพระราชบัญญัติเวนคืน... จะต้องจ่ายให้เจ้าของที่ดินตามราคาเดิมที่คณะกรรมการเวนคืนได้กำหนดราคาไว้ และได้เคยจ่ายไปก่อนแล้ว... หรือจะต้องจ่ายค่าที่ดินในราคาใหม่ ตามราคาในปัจจุบันประการใด ๓) เจ้าของที่ดินบางรายที่ได้ทำการรังวัดแบ่งแยกโฉนด...
แต่ข้าวหรือธัญญชาติอย่างอื่นอันจะเก็บเกี่ยวรวงผลได้คราวหนึ่งหรือหลายคราวต่อปี เจ้าของที่ดินต้องยอมให้บุคคลผู้กระทำการโดยสุจริตหรือผู้เป็นเจ้าของที่ดินโดยมีเงื่อนไขซึ่งได้เพาะปลูกลงไว้นั้น... คงครองที่ดินจนกว่าจะเสร็จการเก็บเกี่ยวโดยใช้เงินคำนวณตามเกณฑ์ค่าเช่าที่ดินนั้นหรือเจ้าของที่ดินจะเข้าครอบครองในทันทีโดยใช้ค่าทดแทนให้แก่อีกฝ่ายหนึ่งก็ได้ที่ผู้อาศัยเข้าครอบครองอสังหาริมทรัพย์... และต้องใช้ค่าแห่งที่ดินเพียงที่เพิ่มขึ้นเพราะสร้างโรงเรือนหรือการก่อสร้างนั้น (...
ในการขอปลดภาษีและการขอคืนค่าภาษีตามความในมาตรา ๓๓ แห่งพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน... ในขณะที่ยังมิได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พุทธศักราช... หน่วยงานรัฐวิสาหกิจต่างๆ ที่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินตามกฎหมายปัจจุบัน...
ขอหารือเกี่ยวกับคำสั่งทางปกครองและการใช้มาตรการบังคับทางปกครอง ซึ่งสรุปข้อเท็จจริงได้ดังนี้ กรมพัฒนาและส่งเสริมพลังงานได้จ่ายค่าชดเชยที่ดินให้กับราษฎรซึ่งอ้างว่าครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินของรัฐซึ่งได้แก่ที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติ... และที่ดินสาธารณประโยชน์ เป็นค่าขนย้ายที่ต้องย้ายออกจากที่ดิน เนื่องจากทางราชการจะนำพื้นที่ดังกล่าวไปใช้เป็นพื้นที่ก่อสร้างฝายกักเก็บน้ำและสถานีสูบน้ำด้วยไฟฟ้าเพื่อประโยชน์ด้านเกษตรกรรมและอุปโภคบริโภคให้แก่ราษฎรในพื้นที่... จึงส่งเรื่องให้ศาลปกครองนครราชสีมาพิจารณา ศาลปกครองนครราชสีมาเห็นว่าคดีนี้เป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ประกอบกับประมวลกฎหมายที่ดินซึ่งอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม...
ตามคำขอกระทรวงเกษตราธิการแล้ว ตามเอกสารต่างๆ ที่ส่งมารวมทั้งพระราชบัญญัติออกโฉนดที่ดิน... ร.ศ.๑๒๗ มีความขัดอยู่ว่า กรมการอำเภอ (ก่อนประกาศออกโฉนดที่ดิน ร.ศ.๑๒๐ ตลอดถึงกำนันด้วย... ให้เสนาบดีเจ้ากระทรวงทั้งสองทำความเข้าใจกันไปพลางก่อน จนกว่าจะถึงเวลาใช้พระราชบัญญัติที่ดินที่แก้ไขใหม่...
และคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริงเกี่ยวกับกรณีราษฎรร้องเรียนว่า การจ่ายเงินค่าชดเชยที่ดิน... ไม่คำนวณค่าทดแทนทรัพย์สินที่มีขึ้นกายหลังพระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงให้แก่เจ้าของที่ดินนั้น... จึงขอให้สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณาวินิจฉัย และในการหารือปัญหาดังกล่าวนี้กรมทางหลวงได้ขอหารือเกี่ยวกับการจัดกรรมสิทธิ์ที่ดินเพื่อสร้างทางหลวงแผ่นดินสายธนบุรี...
ได้รับประโยชน์จากผลของโครงการโดยตรง จังหวัดฯ เป็นเพียงเจ้าพนักงานผู้ดำเนินการตามพระราชกฤษฎีกาเวนคืนที่ดินเท่านั้นและจังหวัดไม่มีเงินงบประมาณใดที่จะนำไปเป็นค่าทดแทนการเวนคืนที่ดินดังกล่าว... จึงได้ขอทำความตกลงกับกระทรวงมหาดไทย เพื่อให้เทศบาลนครขอนแก่นชำระเงินค่าทดแทนการเวนคืนที่ดินตามคำพิพากษาแทนจังหวัดฯ... ๒๖.๕ สำหรับโครงการของเทศบาลนครขอนแก่นเป็นเงินงบประมาณ ๕๗ ล้านบาท แยกเป็นค่าเวนคืนที่ดิน...